MAE prepara Kraras sai fatin turistiku

Radio, online – Ministru Administrasaun Statal (MAE), Jorge da Conceicao Teme dehan, depois selebrasaun 38 aniversariu Independensia, no hanoin hikas tinan 30 ba levantamentu no Masakre Kraras iha tinan oin MAE sei orsamenta hodi halo lutu haleo fatin ida ne’e, hodi nune’e bele transforma fatin ida ne’e sai hanesan fatin turistika historiku ne’ebe mak bele atrai ema husi rai liur.

 

Governu sei la monta estatua atu sai hanesan simbolu ida ba iha fatin Kraras ne’e, tanba fatin ne’e ema mate barak.

Perparasaun ba seremonia 28/11 Kraras ne’e, atinji ona 95 pursento, maibe hanesan ema hotu hare dadauk ne’e, forsa ita ema ne’e la bo’ot liu forsa natureza, ne’ebe hamosu udan anin hodi hamosu tahu dodok.

Maibe Jorge Teme fiar katak, preparasaun ba seremonia ne’e sei fixu no remata, antes to’o seremonia 28/22, hodi hala’o seremonia ne’ebe signifikante tebes ba nasaun ida ne’e.

“Ita laiha mekanismu atu foti hasoru natureza, hanesan kero udan ne’e, ami koalia tiha ona ho lia adat sira iha fatin ida ne’e, komforme ita nia kustume no ita nia kultura,”

Fatin ida ne’e prepara husi Viqueque ona sira ne’ebe hanesan Auto Vivo ne’ebe lidera husi Komandante Tera Mau Bulak, ho Saudozu Komandante Ular-Rihik.

Ministru MAE reforsa, selebrasaun ne’e realize lao ho diak, tanba desde inisiu kedas, MAE mai inkontru iha Kraras ho lider komunidae sira, liliu ho povu sira ne’ebe mak hatene kona-ba akontesementu ne’e. Selebrasaun ne’e la hafe nasional ho Distrital, maibe la’o hamutuk deit,”

 “To’o agora hau seidauk rezeita pedidu ida kona-ba seremonia ritual tuir ita nia tradisaun no kultura. Hau hasai ona orsamentu US$10 mil dollares, atu selu ema sira ne’ebe mak prepara hahan ba povu sira ne’ebe mak mai partisipa iha sermonia ida ne’e. Komisaun organizadora sosa karau no lori fos toneladas 15,”informa Jorge Teme.

Komisaun organizadora preve fatin ne’e ba partisipantes rihun tolu, inklui mos hahan. Maibe ida ne’e seidauk konta povu, tanba komisaun organizadora nia hakarak ne’e, povu hotu tenki hetan hahan iha seremonia ne’e.

Tanba komemorasaun ne’e Timor-oan sira nian, kuandu hamlaha tenki hamlaha hotu, no han mos tenki han hotu. Estatal mos lori ona banda muzika ida husi Dili (Anar Band ) atu anima povu tomak iha fatin ida ne’e, hahu husi 25 -29 Novembru 2013.

Iha seremonia ne’e mos sei partisipa husi bainaka estranjeiru ida husi Portugal (Sekertariu Estadu Portugal nian).

Liu husi obervasaun nota katak, maske Komisaun Organizadora hasai orsamentu US$10 mil dollares no sosa karau hodi fo han ba partisipante, maibe realidade iha tereinu partisipantes ba han meudia nia kalan iha baraka ne’ebe prepara husi Kraras oan.

Iha dia 25 de Novembru iha oras tuku 16:40 otl, udan boot no anin boot konsege sobu stand ne’ebe hari husi kada Ministeriu. Iha dezastre naturais ne’e estraga harahun vidru kareta OB-VAM, TVTL nian. Ohin, (26/11) ekipa komisaun organizadora fakar rai henek hodi hamaran tahu ne’ebe dodok.

Administrador Distritu Viqueque,  Francisco da Silva mos hateten, preparasaun ba selebrasaun ne’e hahu kedan semana rua ona.

“Ita bele hateten katak 100 pursentu, maibe horseik iha mudansa iklima hanesan udan anin, hodi sobu tiha fali tenda sira ne’e hotu. Maibe ohin ami haka’as an atu hadia fali hotu, tanba seremonia 28/11 ne’e tenki hala’o duni,”afirma Administrador husi I governu Konstitusional ne’e.

Administrador mos rezeita ba informasaun dehan, komunidade sira sei la partisipa iha seremonia ne’e. Ida ne’e lalos, tanba governu haruka ona kareta barak ba kada sub-distritu hodi tula komunidade sira mai iha fatin ida ne’e.

Tanba komisaun organizadora ho autoridade lokal sira deside ona liu husi reuniaun ida katak, kada Sub-distritu ida tenki ema nain atus ida reprezenta mai partisipa iha fatin ida ne’e. Distritu Viqueque  ninia reprezentante  ne’e ema atus sia (900).

Administrador ne’e mos husu ba MAE depois seremonia ne’e, atu koordena ho Ministeriu Turismu, atu konserva sai hanesan fatin istroriku hanesan mos Luak. “Ita sei tau ita nia ema para fo siguransa ba fatin ida ne’e,”.

Xefi suku Bibileo/Kraras, Francisco da Silva ladun satisfas tanba estadu la monta monument ba masakre Kraras.

“Ami nafatin ejiji ba estadu atu hari’i monument ba masakre Kraras, tanba ho monumentu sai istoria husi jerasaun ba jerasaun keta haluha,”komenta Xefi suku Bibileo/Kraras.