Radio, online – Iha fulan Outobru, iha Bangkok, Thailandia, Magdalena Bidau Soares ne’ebe konesido liu ho naran “Mana Kasian” sai mos nudar feto ida ne’ebe sei simu mos premiu N-Peace nian ba iha tinan 2013.
Premiu nebe signifikante hodi rekonese e valorize lideransa feto sira nian no mo sira nian advokasia ba iha paz husi Nasoens nain 6 ne’ebe mak afeita husi konflitu iha Asia. Iha komunidade ne’ebe nia hela ba Mana Kasian konesidu mos hanesan “Bin bae mamukit” e iha tinan barak ona Nia dedika no kontribui ba iha independensia Timor Leste.
N-Peace ho nia parseiru sira, Agensia ONU ba iha Programa Desemvolvimentu (UNDP) no Search for Common Ground, anunsia ona ema nain walu n’ebe hetan premiu. Premiadu sira ne’e inkluidu Feto nain Nen ne’ebe kontribui halo mudansa ida ne’ebe dramatiku iha area Paz no rekonsiliasaun iha Nasoens; Timor Leste, Afeganistão, Indonésia, Nepal, Sri Lanka no Filipinas. Alen ida ne’e premiu entrega mos ba kampionadu joven sira area Paz nian husi Filipinas no Mane ida ne’ebe halao servisu maka’as iha Area Paz no egualidade husi Nasaun Post konflitu Indonésia.
Kuaze liu husi nomeada nain 90 ho kategorias Prêmios N-Paz–Modelu ba Paz- nudar kategoria prinsipiu, e kategoria sespeciais seluk, Emergentes dos Campeões e kategoria mane ne’ebe defende ba Igualdade no paz. Apoiantes barak vota liu husi on-line hodi ajuda halo seleisaun ba ih aativista feto nian. Votantes ho nuemru ne’ebe liu husi 70.000 (setenta mil) fo sira nian vota ba iha kandidata sira ne’ebe nomeada.
Vensedores hirak ne’e escolhidos tamba sira nian lideransa e kontribuisaun ba iha konstrusaun da paz mai husi respektivos países.
“Todan tebes mai hau atu fo hau nian obrigado ba iha hau nia kompaneirus sira ne’ebe mak vota ona mai hau, maibe hau hanoin katak sakrefisiu ne’ebe mak hau halo tia ona la vale wainhira kompara ho hau nia maluk feto sira ne’ebe maka luta makas ba iha independensia ba Nasaun ida ne’e. Premiu ida ne’e fo inspirasaun bo’ot mai hau par hodi halo e kontribuiliu tan” dehan Mana Kasian, Feto Timor oan ida ne’ebe maka sei simu Premiu ho kategoria“Modeluba Paz”
Mana Kasian hetan premiu ne’e tamba nia esforsu ne’ebe bo’ot hodi kontribui hadia vidae konomia fetosira no asesu edukasaun ba iha labarik sira iha fatin ne’ebe nia hela ba. Nia hari’i organizasaun naran “FETO FALUK HADOMI TIMOR” grupo nebe membrus sira kompostu husi feto faluk ex-kombantentes, hodi bele hetan asesu ba iha atividades fila liman. Nia mos planu e hahu’u ona loke estrada hodi liga nia suku ba iha suku sira seluk, estrada ne’ebe hafasi lkomunidade sira hodi fan sira nian produsaun agrikultura ba merkadu.
Mana kasian involve maka’as nudar guerrilheira iha tinan barak durante okupasaun Indonesia nian. Ohin loron Nia sai nudar ativista ba Paz ne’ebe konesidu. Mesmu nia an alfebeto, Nia uza rasik nia osan veteranu nian hodi hari’i eskola pre-premaria, fo oportunidade ba labarik sira nebe hela iha area remota atu simu edukasaun.
Ita tenki priense ita nian liberdade ne’e ho desemvolvimentu, atu rai netik ba iha ita nian oan no bei oan sira. Ita la bele hein deit ba iha Governu atu halo; Ita tenki ser komesa buat ne’ebe kikuan hahu husi ita nian Suku,” hatete Mana Kasian ne’ebe fo inspirasaun bot teb-tebes.
Hahu kedas iha tinan 2011, Premiu N-Peace nian fo rekonesementu ba iha esforsu hus iativista ba Paz iha Asia no mos ba mane sira ne’ebe sai nudar parseiru ba iha igualdade jeneru, uza forsa husi istoria ativista ba Paz sira nian hodi hetan apoiue suporta bot husi kuaze ema 200,000 ba iha programa premiu ne’e. Premiu ba iha 2013 sei hamutuk ho premiadu sira seluk hodi selebra grupu ativista paza nian – iha Sereminia premiu N-Peace nian ne’ebe sei halao iha in Bangkok, Thailand, iha Outubro 2013.
N-Peace (Engage for Peace, Equality, Access, Community and Empowerment) ou Rede ba Dame nian ne’ebe halao servisu ba Dame, Egualidade, Asesu, komunidade no fo Kbi’it nudar inisitivu husi nasoens barak nebe jere husi UNDP Centro Regional Ásia-Pacífico no Indonésia, Sri Lanka, Timor-Leste, Nepal, Afeganistão e Filipinas, parseria ho Organizasaun International Search for Common Ground, o Instituto para a Segurança Inclusiva e hetan apoiadu husi AusAID.
