PM Xanana: Premiu Sakharov 2013 dudu prosesu aprendizazen iha TL

Radio, online -Primeiru Ministr (PM), Kay Rala Xanana Gusmão informa katak, Parlamentu Europeias desidi ona kada tinan premiu Sakharov sei fo ba ema, ne’ebe iha tinan ne’e premeiu fo ba Malala hanesan ema ne’ebe servisu makas luta  ba direitu labarik kik no direitu ba edukasaun hanesan mos motivasaun ba TL iha aprendizazen.

 “Premiu Sakharov ne’e agora muda fo ona direitu labarik kik no direitu edukasaun, ne’ebe simu husi Malala sidadaun Afganistaun ne’ebe iha tinan kotuk tiru husi grupo Taliban, tanba Malala defende ba labarik asesu ba edukasaun” informa PM Xanana ba jornalista iha Airoportu Internasional Comoro Dili, Sabdu (23/11).

PM Xanana hatutan, , durante loron tolu tuir konfrensia ba premiu Sakharov iha Starnbourg Franca hodi partisipa serimonia komemora tinan 25 premiu Sakharov nebe kada tinan Parlamentu Europea sempre selebra no intrega premiu ba vensidores.

“Premiu  Sakharov fo ba haum konta hahu iha 1993, no hau simu ona iha 1999, no agora halo tinan 25, sira konvida ami no sira husi Afrika, Amerika Latina, Asia ba hamutuk hodi koalia konaba tinan 25 atu halo programa saida tan? no ba oin sei halo saida,” dehan Xanana.

Nia dehan, uluk premiu Sakharov ne’e fo hare liu konaba liberdade pensamentu no liberdade espresaun.

Xanana dehan, maske sai nudar xefi governu Timor-Leste, maibe ninia esperensia uniku ituan, tanba nia “ho Nelson Mandela simu premiu Sakharov hafoin lori nasaun Timor-leste hetan ukun rasik aan. “Ami simu hafoin ita nia rain ukun aan,” katak nia.

Premeadu Sakharov ne’e hatutan, durante loron tolu sira halao deskusaun barak no iha loron ikus sira deskuti mos ba loron kovensaun direitu labarik sira nian hodi intrega premiu ba feto ida husi Pakistaun naran Malala.

Durante ne’e Xanana vizita ona rai barak hodi oferese premiu oin- oin ba nia hanesan,  iha  1975 simu  prémiu Timorense ba Poezia, 1999: Prémiu Sakharov Parlamentu Europeu, 2000: Prémiu Dame Kwangjiu (Koreia Sul), 2000: Prémiu Dame Sidney, 2002: Prémiu Norte-Sul, Observatóriu Norte-Sul (União Europeia), 2002: Prémiu Paz Félix Houphouët-Boigny UNESKO.

Iha 2002: Prémiu Labarik “Amigo Adultu Honoráriu”, Suécia, 2003: Prémiu Kamiñu ba Paz 2003, Fundasaun Kamiñu ba Paz, 2003: Prémiu "Lideransa ho Integridade" International Herald Tribune, 2003: Prémiu "Ázia nia Fitun" Business Week.

Alende premiu, Lider  jerasaun “75” Xanan simu mos, kondekorasaun maka hanesan, 1995, Sidadaun Honoráriu Brazília, Brazil, 1998: Orden Liberdade Portugal, 1998: Sidadaun Honoráriu Saun Paulo, Brazil, 1999.

Doutoramentu Honoris Kauza, Universidade Luzíada, Lisboa , 2000: Ordem Méritu, Nova Zelándia, 2000: Sidadaun Honoráriu Lisboa, Portugal (simu Xave Osan Mean Sidade Lisboa), 2000.

Medalla Vise-prezidénsia Repúblika Federál Brazil, 2000: Orden Mérito José Bonifácio, Grau ba Graun Ofisiál, Universidade Estadu Riu de Janeiru, 2000: Doutoramentu Honoris Kauza Universidade Porto, Portugal, 2002: Grande Kolar Orden Kruzeiru Sul, Brazil, 2003:

Doutoramentu Honoris Kauza, Universidade Viktória, 2003: Kavaleiru Honoráriu Grande Kruz Orden S.Miguel e S.Jorge, 2004: Doutoramentu Honoris Kauza, Universidade Nasionál Suncheon, Koreia, 2006: Grande Kolar Orden Don Infante, Portugal, 2006: Doutoramentu Honoris Kauza, Universidade Takushoku, Japaun.