Dili, Radio online Seminar ho tema “kapasitasaun kona ba Abordagem jeneru no PAN (Planu Asaun Nasional) –VBJ (violensia bazea Jeneru) hodi promove igualdade no kombate violensia domestika” ne’e halao iha salaun Xanana Sport Centre, iha loron segunda (1/9/2014) iha Bairo Formoza Dili.
Iha seminar ne’e , xefi Departamentu Legislasaun, Seleste Gonsalves, esplika kona ba saida mak Planu Asaun Nasional ka PAN, katak “Planu Asaun Nasional katak dokumentus estratejia nasional ne’ebe nia objektivu atu fornese resposta ne’ebe koprensivu ba dezafius ou isu ida, Planu Asaun Nasional sempre hakerek husi gupu seitoral entre komisaun ministerial liu husi konsultasaun ho ajensia governu sira nian,sosiedade sivil no parseiru relevante sira seluk”.
Nia mos esplika tan katak “objektivu husi PAN mak atu prevene violensia bazeia ba jeneru, suporta no proteje vitima sira, asegura investigasaun no julgamentu ba suspeitu sira no fornese enkuadramentu apoiu”.
Seleste hatutan “Dadus ne’ebe fo sai iha Demographic Health Survey tinan 2010 hatudu katak 38% labarik feto Timor hetan sofrimentu husi abuzu fiziku hosi idade 15 no sira hotu entre idade 25-29 partikulamente iha risku hetan abuzu. Relatoriu husi krime sira ne’ebe akontese iha estrutura familia nia liur impede hosi moe ne’ebe relasiona ho krime, kultural-sosial, lingua, konhesimentu ne’ebe limitadu konaba direitu, falta assesu ba suporta liu-liu iha area remota ne’ebe impede mos feto sira nia assesu ba justisa. Obstakulus husi Violensia Bazeia ba Jeneru(VBJ) iha Timor-Leste maske existi ona kodiku penal ne’ebe legalize iha 2009 no lei kontra violensia domestika 2010, kazu barak hosi violensia domestika no asaltu sexual hasoru feto kontinua resolve hosi mediasaun forum justisa tradisional ne’ebe la konsistente ho standard/padraun direitus humanus internasional, duke julga liu husi justisa formal”.
Sekretariu Estado do Promosaun da Egualdade (SEPI) no Sekretariu Estado do Segurance (SES) Organija Seminariu Loron Balun iha Dili.
