Centro Formasaun Polísia:Orienta Ba Polísiamentu Komunitária?

Dili_Radio Online, Planu Estratejiku PNTL tinan 2014 – 2018 difine modelu polisiamentu ne’ebé PNTL adopta maka VIP (Vizibilidade, Involvimentu no Profesionalismu). VIP ho nia sentidu katak vizibilidade aas polisia nian halo katak komunidade sente seguru. Ho involvimentu komunidade nian halo komunidade sente  katak sira hola parte. Ho atuasaun sira ne’ebé iha hatan ho profesionalismu hodi nune’e serbisu polisia nian satisfaz komunidade.

Ho nune’e filozofia polisiamentu komunitaria aplika ba membru hotu-hotu iha PNTL nia laran. Polisiamentu komunitaria la refere deit ba departamentu ka seksaun espesifiku ida iha PNTL, maibe refere ba aprosimasaun ne’ebé PNTL iha ba serbisu iha instituisaun nia laran no entre PNTL ho komunidade.

Filozofia ida ne’e sai ba buat konkretu ida iha serbisu polisiamentu nian. Papel importante ida husi Centro Formação Polísia (CFP) maka eskola PNTL nian ne’ebé iha kapasidade espesiál hodi fó formasaun moral, kulturál, fízika no tékniku-profisionál ba ofisiál, Sarjentu no ajente sira, no mós hodi atualiza, espesializa no fó valór ba sira nia kuiñesimentu.

CFP hala’o ona kursu formasaun ba PNTL sira to’o tinan 2015 maizumenus ba dala 35 ona hahu instituisaun PNTL estabelese ho total klase 81 inklui tulun husi parseiru dezenvolvimentu sira. Durasaun formasaun ba ajentes rekruta sira durante tinan 1 (ida) ne’ebé kompostu husi fulan 2 (rua) iha Rairobo-Atabae-Bobonaro, fulan 8 iha CFP Dili, no fulan 2 ba hala’o estajiu, hafoin maka graduasaun hodi sai ajente polisia iha Instituisaun PNTL. 

 

Formasaun sira ne’e importante tebes ba kadetes rekrutadu sira iha nivel kuiñesimentu baziku antes rekruta sai ajente polísia. Iha ne’ebé durasaun formasaun ba treinamentu baziku durante tinan ida nia laran. Fulan rua treinamentu iha Rairobo depois treinamentu atu familiariza ho lei no disiplina iha CFP no mos serbisu baziku kona-bá polísia nia.

Durasaun formasaun ba ajente rekrutadu sira kompara ho formasaun dahuluk liu hahu harii Instituisaun PNTL iha mudansa ida signifikativu tebes. Mudansa ida lori formasaun ida durante tinan ida hafoin ajente sira ezerse nia funsaun iha komunidade. Ida ne’e prova konkretu ida ne’ebé ita hakarak prepara didiak ajente sira tuir natureza polisiamentu nian ne’ebé PNTL adopta.

Formasun espesializada sira iha CFP inklui formasaun polisiamentu komunitaria no orientasaun prinsipal ida husi filozofia PNTL nian. Signifika katak elementu PNTL hotu formadu ho komuga doutrina polisiamentu komunitaria nian la hare ba husi unidade, departamentu ka seksaun serbisu sira iha PNTL nia laran. 

Formasaun polisiamentu komunitaria la’os deit iha nivel baziku nian maibe kontinuasaun ba formasaun sira avansadu nian. Tantu iha CFP no rai liur liu husi parseiru dezenvolvimentu sira. Formasaun avansadu kona-bá kna’ar Ofisial Polisia Suku (OPS) hodi vizita tama uma sai uma hodi sosializa lei violénsia doméstika, polisia eskola, kuiñesimentu kona-bá droga, alkóliku nomos oinsa halo investigasaun báziku ba problema ruma ne’ebé akontese iha terrenu. 

Maske klaru iha polítika no lei maibe nia implementasaun seidauk hatuur diak, iha pratika sira atuasaun PNTL nian ne’ebé lolos tenki ho aprosimasaun komunitária nian. Dala balu hatudu la iha konsistensia entre treinamentu no pratika iha terenu. Iha diferensia presepsaun iha unidade sira iha PNTL nia laran kona-bá atuasaun iha komunidade.

Iha presepsaun husi element PNTL katak polisiamentu komunitaria elementu sira ne’ebé kolokadu iha Departamentu Polisiamentu Komuniataria maka halo serbisu polisiamentu komunitaria. Elementu sira iha Unidade Espesial Polisia (UEP) nian hato’o katak ami nia espesializasaun maka atuasaun sira ba situasaun ne’ebé nesesariu duni uzu forsa nian hodi restaura hikas ordem públiku.

Nune’e mos elementu sira husi Task Force hato’o presepsaun ne’ebé hanesan. Polisiamentu komunitaria hala’o deit husi elementu sira iha Departamentu Polisia Komunitaria. Ironiku liu tan, ho presepsaun seluk katak aprosimasaun polisiamentu komunitaria hanesan hamaus krime no fo fatin ba ema kontinua halo krime.

Nune'e Fundasaun Mahein rekomendasaun ba CFP halo koordenasaun ho Departamentu Polisiamentu Komunitária Nasional no ajente prinsipal Estadu nian hodi hakle’an liu tan formasaun polisiamentu komunitaria ba elementu hotu-hotu PNTL inklui kuadru legal nasional sira seluk, no rekomenda ba CFP halo avaliasaun formasaun hodi hala’o retreinamentu ba PNTL sira espesifikamente ba unidade no departementu sira ne’ebé orienta ba filozofia PNTL nian.