Dewan Solidaritas no SEJD Leovigildo Hornay Deskute Problema Joventude no Problema Sosiál Politika iha Railaran 

Dili, Radio Online, Timor-Leste -16-03-2015 –  Sekertáriu Estadu Joventude no Desportu (SEJD),Leovigildo Hornay iha loron Sesta semana kotuk vizita Sekertariat Dewan Solidaritas Mahasiswa Pemuda Pelajar Timor-Timur (DSMPPTT) hodi halo diskusaun no rona preukupasaun no problema sira ne’ebé joventude Timor-Leste hasoru, liliu problema sira ne’ebé organizasaun joventude rezistensia sira hasoru durante ne’e. 

Iha sorumutu ne’e, dirijente no membru senior Dewan Solidaritas sira hato’o asuntu balu hanesan, nasionalizmu joventude ohin loron nian ne’ebé mihis dadauk, formasaun ba jerasaun foun sira no mós bolsu estudu ba membru organizasaun rezistensia sira ne’ebé durante ne’e marjinalizadu.

Responsavel Másimu Dewan Soldaritas iha 1998 - 1999, Antero Benedito da Silva agredese no apresia vizita ne’e, tamba sekertariu estadu bele hola inisiativa rasik hodi hasoru malu ho membru Dewan Solidaritas. Tuir nia, ida-ne’e nu’udar inisiativa inisiu ida ne’ebé positivu tebes hodi rona parte hothotu atu bele kontribui ba prosesu dezenvolvimentu nasionál. 

Akadémíku Universidade NasionálTimor Loro Sa’e (UNTL) ne’e haktuir katak, Dewan Solidaritas hala’o ona nia knar hodi lori  povu Timor-Leste ba ukun rasik-an no lori Timor oan sira ba dialogu no rekonsiliasaun hodi hametin paz no estabilidade iha railaran. Maibe, problema barak mak sei ezisti, hanesan problema sosiál politika no ekonomia, tan ne’e prezensa sekertariu estadu nian ne’e importante no nu’udar aktu estratejiku ida atu buka  ba soluasan problema hirak ne’e. 

“Sé ita iha konjugasaun hanoin ruma, liuliu ba jerasaun foun. Dewan Solidaritas sei haree ba ninia membru sira, tamba dalaruma kolega sira hanoin katak sira sai vitima ba prosesu no sira talves hanoin katak sira mós heroi. Maibe buat sira ne’e hotu tuir situasaun,” nia haktuir. 

Responde ba idea sira ne’ebé membru Dewan Solidaritas sira hato’o, Sr. Leovigildo hateten enkontru ida-ne’e atu rona barak liu kona-ba saida deit mak organizasaun rezistensia ne’e hato’o no sei ajusta ho planu ne’ebé SEJD trasa ona tuir politika Governu nian.

“Ami mai iha ne’e atu ita ko’alia ba malu, e ami hakarak rona barak liu hosi ita-boot sira, ita bele ko’alia no diskute iha 30 minutu hanesan ne’e. Ami mai para ita dezeina planu hamutuk, nune’e ita bele apoiu malu no serbisu hamutuk,” tenik nia iha enkontru ne’ebé nakunu ho emosaun no amizade ne’e.

Eis Prezidente Konseilu Joventude Timor-Leste ne’e frankamente hateten sira mai laos tamba politika no laos tamba iha sentimentu kasian ba Dewan Solidaritas, maibe tamba oraganizasaun razistensia ne’e kontribui ona ba libertasaun nasionál no independensia rai ida-ne’e nian. «

« Ami mai laos tamba politika, laos tamba razaun kasian, ami mai tamba ita-boot sira merese no ita-boot sira hatudu tiha ona. Estadu ho Governu ne’e tenke rekuinese ida-ne’e, » Leo hateten emosianálmente iha diskusaun badak ne’e. 

 Dewan Solidaritas mak organizasaun massa universitáriu, estudantíl no juventude ne’ebé públikamente harii iha Kampus Universitas Timor Timur iha Kaikoli, Díli, iha 8 Juñu 1998, nu’udar meius ida atu hatutan hakarak lulik hosi povu Timor-Leste liuhosi meius demokrátiku ba ukun-rasik-an.  

Durante 1998-1999, Dewan Solidaritas, depois hala’o diálogu abertu no loke palku libertasaun nian iha UNTIM no edifísiu sira seluk ne’ebé estratéjiku iha Díli, deside atu hala’o mós atividade hanesan iha distritu no sub-distritu sira iha Timor-Leste, hodi promove espíritu solidariedade Timorense, rekonsiliasaun no unidade nasionál nu’udar pre-kondisaun ba prosesu demokrátiku ne’ebé internasionálmente aseitável.  

DewanSolidaritas deside atu fila-hikas ba idaidak nia moris fatin atu salva guarda prosesu determinante no kulminante ne’e liuhosi promosaun diálogu entre Timor oan sira, eduka sira-nia povu iha kampaña door-to-door atu rejeita pakote autonomia espesiál no mobiliza povu sira iha área rurál ezerse sira-nia direitu sívil-polítika iha referendum 30 Agostu 1999.  Ativista Dewan balu tenke lakon vida no balu fali hetan tortura tan ninian aktu polítiku hirak ne’e molok, durante no depois konsulta populár.  

Depois referendum, tuir kompromisu polítiku, ativista Dewan Solidaritas fila ba universidade hodi kontinua sira-nia estudu no envolve an iha setór edukasaun, hahú hosi ensinu primáriu, sekundáriu to’o ensinu superiór, depois liu 80% edukadór Indonézia fila ba sira-nia rai iha 1999. To’o ohin-loron, kuaze 90% hosi edukadór sira iha Timor-Leste mai hosi Dewan Solidaritas.