OFISIÁL TÉKNIKU MUNISÍPIU HETAN FORMASAUN TÉKNIKU BA SISTEMA BEE RURÁ

Dili, Radio Online, Ofisiál Tékniku Munisípiu (OTM) husi Munisípiu 12 hetan formasaun hosi peritus hosi Diresaun Nasionál Servisu Água (DNSA) no hosi Programa BESIK (Bee, Saneamentu no Ijiene iha Komunidade) atu nune’e MTOS sira bele suporta komunidade rurais hetan sistema bee ne’ebé sustentavel liu.

OTM mak pesoál prinsipál Departamentu Abastesimentu Água(DAA) nian ne’ebé responsavel ba halo planeamentu, dezeña, no superviziona konstrusaun sistema bee iha kada munisípiu atu nune’e komunidade rurál sira fasil asesu ba sistema bee moos ne’ebé sustentavel ne’ebé dezeña tuir standar nasionál.

“Ami nu’udar tékniku planeamentu ba Departamentu Abastesimentu Água Munisípiu nian importante tebes atu hetan tan koñesimentu kona-ba tékniku nian liu-liu kona-ba oinsá atu halo dezeñu ba sistema bee ida”, hatete OTM Manatuto Matias Soares. Matia hatutan “Formasaun ida ne’e di’ak tebes, tanba haree ba kestaun hotu ne’ebé relasiona ba ami nia servisu, partes importante hotu kona-ba ami nia servisu kuaze ko’alia hotu iha formasaun ne’e”.

Formasaun ba servisu tékniku OTM nian, inklui kalibrasaun nível, utiliza programa komputadór EPANET ho Autocad, utiliza no halo kalibrasaun ba GPS, no programa tékniku seluk tan ne’ebé sei ajuda OTM sira servi di’ak liu tan komunidade rural sira iha munisipiu 12 nia laran.

“Formasaun ba OTM hanesan prosesu kontinuasaun dezenvolvimentu kapasidade ne’ebé suporta husi BESIK hodi bele hasa’e kapasidade funsionáriu DNSA nian. Formasaun ida ne’e hala’o tanba pedidu mai husi OTM sira iha tinan kotuk (2014), husu atu hala’o tan formasaun adisionál iha área ne’ebéOTM sira sente presiza halo tan formasaun”, hatete Asesór BESIK ba Servisu Água, Olivier Gaucher.

DNSA, hosi Direcção Geral Agua e Saneamento (DGAS), Ministériu Obras Publicas Transporte e Comunicações (MOPTC) no Programa BESIK ho fundus hosi Australia, hala’o formasaun ba OTM sira ne’e iha loron 25 to’o 27 Fevereiru 2015 iha Dili.

Formasaun dahuluk ba OTM sira hala’o durante fulan 8 iha tinan 2008 wainhira sira foin hahú servisu. BESIK mak fó formasaun ba sira kona-ba koñesimentu báziku servisu OTM nian ne’ebé bele ajuda sira hodi hahú halo sira nia servisu.Durante ne’e peritu sira DGAS no BESIK fo nafatin mentor ba servisu OTM sira nian iha munisipiu.

“Hasa’e kapasidade OTM hanesan mós hasa’e kualidade infraestrutura fornesimentu bee ne’ebé harii ona iha Timor-Leste, ne’ebé bele mellora moris timoroan nian liu husi fornese asesu ba bee ba tempu naruk. Maski nune’e, sistema bee ne’ebé harii ona presiza tau matan nafatin, se lae sei aat fali no osan ne’ebé governu investe saugati de’it. Tanba ne’e, sistema Operasaun no Manutensaun (O&M) ne’ebé adekuadu mak importante tebes hodi asegura sustentabilidade sistema bee tuan no foun ne’ebé mak harii. BESIK no DNSA agora daudaun servisu hela kona-ba modelu O&M ne’ebé bele asegura ba tempu naruk”, kontinua Asesór Gaucher.

Formasaun ida ne’e sai mós hanesan oportunidade ba OTM sira husi munisípiu diferente atu fahe ideia ba malu kona-ba sira nia esperiénsia, diskute kona-ba solusaun, fahe mós ba malu lisaun ne’ebé sira aprende husi sira nia servisu no sira nia interasaun ho komunidade no kontratór sira.

Formasaun adisionál ba OTM sira sei halo fulan tolu dala ida, ne’ebé sei fasilita husi BESIK no DNSA. Formasaun tuir mai sei hala’o iha semana ikus fulan Abríl 2015.