Partilha Informasaun Politika, Transparensia Akontabilidade Seitor Industriais Ho Debate Publika Universitariu

Dili, Radio Liberdade Online_Seminariu ho thema, Papel Autoridade Nasional Do Petroleo I Mineral no Implikasaun husi Folin  Produtu Minarai. halao iha audiotorium UNTL, iha loron 10 fulan junho.

Objektivu husi seminariu ne’e maka debate publiku em nivel universitariu hodi partilha informasaun relasiona ho politika, transparensia kontabilidade iha seitor industriais.

Iha biban ne’e Zeferino, Vice Reitor ba asuntu estudantil hato’o agradesementu ba seminariu ne’e, “agradese mos tanba UNTL bele hetan oportunidade atu rona informasaun hirak ne’e tanba fiar katak universidade bar-barak iha nee se hau haree,UNTL, DIT no UNDIL ami hetan privilegio para atu hola parte iha seksaun hitak ne’e, hodi nune’e buat ne’ebe mak durante ne’e ami la hatene ami fiar katak ami sei hatene buat neebe mak ami sedauk apar didiak ami bele husu tuir orsida alin estudante sira bele mos, tanba ita iha nee iha mos departamentu geologia, fakuldade enginheria no siensia teknologia fiar katak iha relasaun forte ho aktividade neebe iha relasaun ho TIT nian.”

Iha seminariu ne’e sai nudar orador mak Alfredo Pires, Ministru Rekursus Naturais I Petroleum hateten katak, koalia ba mina no gas entaun ita tenke tama ba prosesu iha ekonomia geral em pais ne’e, “mina agora tama ona ba iha prosesu ekonomia em geral iha pais nian, nee maka prosesu ida para ita nia sosiedade ho ita nia nasaun tomak hetan komprensaun oituan tanba prosesu importante , prosesu naruk I prosesu ida neebe komplikadu oituan liuliu mina ho gas nian tanba  envolve teknikas, neebe kompleksu, komersial mos kompleksu, depois mos politiku, no ita mos tenke tetu intereses oioin deit, ita nia vizinhu nia intereses, intereses nasionais nian neebe ita hakarak partisipa.”

Ministru ne’e mos explika liu tan kona ba gestaun mina no gas, “jestaun lubuk ida neebe que halo ona tanba mina, ita nia mineral mak sei avansa, entaun area ida ne’ebe ita nia sosieadade tenke apar hela, hau mos rekonhese katak ita buka fo informasaun lubuk ida ona maibe dala ruma sedauk atinji buat neebe ita hakarak. Mais ne la para ita atu kontinua nafatin halo prosesu sira nee.” 

Ministru mos esklarese liu tan kona ba faktores ba folin mina ne’ebe mak tun, “asuntu importante ba ita nia nasaun atu koalia mak ida nee, laos koalia deit maibe ita mos tenke komprende, se mina folin tun ita mos tenke kompriende tenke buka hatene tanba sa mak mina folin tun, faktores-faktores  saida mak bele tun, tanba mundu mak laiha ka, karik asuntu politika tanba sasan sira nee ligadu hotu nee mos iha ejizensia ida para ita nia akademika sira atu kompriende. Maibe ida mina folin tun, mesmu ema sira neebe matenek nain, intelektual internasional sira dala ruma atu siik mos sala hela.”

Seminario ne’e hetan partisipantes husi estudantes universitarius DIT, UNDIL no UNTL.