Haburas saude reproduktiva hamenus mortalidade inan isin rua

Radio, online – Liu husi aniversairu Marie Stopes ba dala VI prezensa iha Timor-Leste, Marie Stopes iha komitmentu hodi haburas saude reproduktiva hodi hamenus mortalidade inan isin rua no bebe.

Diretor interino, Marie Stopes Iram Saeed liu husi aniversariu ba dala IV Sesta, (1/3) iha Vila-verde, Dili, hateten, Marie Stopes iha planu ba oin iha responsabilidade ba moris diak familia no oan sira nia futuru.

Programa MSI (Marie Stopes Internasional) hatoo informasaun no atendementu klinika kona-ba Saude reproductiva ba Timor-oan ne’ebé ho idade reproduktiva (15-49) iha sira nia komunidade, ho nia objetivu atu hatun mortalidade inan nian iha Timor leste.

Saeed hatutan,  ekipa Marie Stopes TL serbisu iha distritu ualu (8), ho nia membru ekipa 92 ho nia programa mak focus liu ba saude maternal no planeamentu familiar nian.

“Agora dadaun ekipa Marie Stopes TL serbisu iha distritu ualu ho membru ekipa 92 atu hasae asesu ba edukasaun no atendementu saude reproduktiva, atu bele redus kiak no hadia prosperidade saude no moris ba familia iha area rurais no iha sidade,”dehan Diretor ne’e

Iha parte seluk, Marie stopes mos foka liu ba saude maternal, planeamentu familia, moras hadaet husi relasaun seksual (MHRS) inklui HIV/AIDS nomos programa saude reproduktiva foin sa’e sira.

Tuir nia, bazeia ba dadus statistik serbisu MSI nian ne’ebé hetan durante ne’e mak hanesan atendementu feto, planeamentu familia no moras hadaet nian.

Durante Marie Stopes  prezensa iha nasaun ne’e, iha ema nain 131,222 (feto no mane) hetan ona atendementu.  Iha ema nain 234,016 mak hetan informasaun kona-ba saude seksual no reproduktivu husi ekipa MSI.

“Ami atende feto nain 9,188 ba atendementu no teste inan isin rua atu nune’e, durante isin rua bele saudavel nafatin iha tempu partus, ba planeamentu familia nian ami atende feto no mane kaben-nain hamutuk 20,455 no halao akonsellementu ba kaben-nain sira oinsa bele halo planu wainhira hakarak iha oan no oan hira. moras ne’ebé hadaet liu-husi relasaun seksual 2012 ekipa MSITL fo ona atendementu ba ema hamutuk 2,255,” Saeed espilika.

Iha diskuru Vice Ministru Saude, Natalia de Araujo dehan, atu hatun mortalidade inan ne’ebe sira nian husi mortalidade vivos ida ne’e sai hanesan mehi hela deit.

“Ita persiza luta nafatin atu hatun mortalidade inan ne’ebé mak iha numeru 557. Se ita bele hatun ba 300 ida ne‘e boot tebes, tanba ita nia objetivu millennium development word indika katak, iha 2015 ita tenki redus mortalidade maternal ba 200/100.000 nados vivus ida ne’e sai hanesan mehi hela deit, tanba parte asgura ba kobertura sei kik mortalidade natureza ita atu hatun susar tebes, ne’e duni hasa’e konesementu husi populasaun atu desidi saude reprodutiva hanesan ezizensia ida ne’ebé mak sira tenki iha rasik,” Vice Ministru Saude Natalia esplika

Isabel Matos Soares hanesan pasiente hateten, klinika MSI hanesan klinika ida ne’ebé mak fo importansia makas ba feto no inan isin rua sira no konsulta gratuita la selu.

“Klinik Marie Stopes importante ba inan isin rua no joven sira atu nune’e bele hamenus relasaun seksual ne’ebé hadaet, durante ami mai konsulta iha klinik ne’e ami la selu ami so fo deit mak osan admistrasi  dollar tolu ($3 dollar),” dehan Isabel. 

Marie  Stopes loke klinika iha tinan 2006 ba dala uluk iha TL nudar ONG (Organizasaun Non Govermental) halo parseiru ho Ministeriu Saude no husi nasaun sira seluk, atu hamutuk kuidadu saude ba inan no oan.

Partisipantes Distritu Cova-lima tuir treinamentu jornalizmu baziku ne'ebe halao husi TLMDC hetan suporta husi SEJD.

1.    Sebastião Noronha
2.    Efigenia de Araujo
3.    Barnabe Ferreira
4.    Teresa F. Afonsu
5.    Marculina Pereira
6.    Julio da Costa