Discurso Secretario Geral do Partido CNRT Segunda Conferencia Annual do Partido

Radio, online - Opiniaun ne'e ninia kontiudu tomak responsavel husi hakerek nain no instituisaun. Redasaun fo pasu menu ne'e hodi ejerse ema no instituisoens nia hanoin no ideias konaba asuntu ruma ba prosesu dezenvolvimentu Timor-Leste.

-    Companhero Prezidente do Partido
-    Caros Delegados desta Conferencia
-    Caros Lideres do Partido Politicos,Membro do Parlamento Nacional,Membros dos Governos,reprezentantes das Missoens estrangeiras acreditados em Timor Lesteobservadores e convidados
-    Carissimos companheiros e Companheiros

Permite atan-hau ho hakraik an agradece ba ita boot sira hotu ne’ebe mak disponabiliza an at hakat mai too iha Centro das Convensoens de Dili (DCC),iha loron ida ohin,hodi parcticipa iha conferensia nasional bad ala-rua ka daruak Partidu CNRT nian.Tuir estatutu Partidu art. 20 katak konferensia nasional sei halao bainhira presisa atu hare ba partido nia problemas hodi hametin liutan katak konferensia ida ohin importante teb-tebes ba ita hotu, tanba halao ho intensaun atu.

Primeiru halo reflesaun no avaliasaun ba lalaok partidodesde eleisaun geral 2012 no Segundo trasa programa partido nian ba tinan lima (2012-2017) mai. Iha ambito ida ne’e ita reflete no buka identifika ita nia problemas pontu frakezas nebe mak iha no hamutuk ita hare saida mak importante liu  atu halo iha tinan hirak mai.

Tanba ne’e konferensia loron ida ohin no aban laos deit importante atu tur no kolia hamutuk maibe importante mak atu deskuti no determina saida mak ita sei halo nudar organizasaun politika ne’ebe sei refleta lalatak ita nia kustura politika perante ita nia sosiodade no ita nia kontribuisaun ba dezenvolvimento nasional.

Nudar partido nebe hari Iha 2007 no ikus mai hetan konfiansa boot nudar partido mais votado ka partido boot iha Timor Leste iha 2012, no hanoin mos katak partido ida ne’e mak dirije no orienta hela ba governasaun periode ida ne’e.

surumutos kuadros partido nian atu tur hamutuk anivel nasional hodi hare ba problemas ne’ebe partido hasoru importante tebes. Kompanieros presidente do Partido Kay Rala Xanana Gosmao hetan fiar lidera Governasaun bad ala rua (2007-2012 no 2012-2017) tanba ne’e, kuadros militants ho simpatizantes partido nian tomak iha obrigasaun tomak atu tane as no partido nian desempenhamento iha governasaun ninia laran, nudar compremissu ne’ebe ita halo iha kampania ba eleisoes iha 2012.

Companheiro president partido, Companheiros/as delegados/as carrissimos convidados.

Partidu ida ne’e komesa hetan konfiansa dadauk ona no hatuur nia fatin metin ona iha Timor oan barak nia neon, no fuan holaran maske sei iha dezafius boot mak ita hasoru hela no sei hasoru nafatin ba oin.

Dezafius sira ne’e ita fahe ba rua, ida mak dezafius externos no ida fali mak dezafius interno. Ida dahuluk ne’e mosu tamba manan tiha eleisaun ita tenke responde ba komnprimisus hotu ne’ebe ita promote hela ba povu, ne’ebe sai nu’idar sasukat ba konfiansa partidu nian, no oinsa ita liga ho ita nia parseiros iha governasaun ne’e.

Ida segundu ne’e dezafiu interno, mosu husi partidu laran rasik tamba espektativas ita nia kuadros militants ho simpatizantes barak mak seidauk hetan resposta ou partidu rasik laiha kapasidade atu satisfas espectativas hirak ne’e, hafoin manan tiha eleisaun.

Ida ne’e prosesu normal ida ne’ebe mosu tamba iha paiz foun iha mundu, ne’ebe foin mak moris no intensaun  atu manan eleisaun, ba ita barak, laos hare liu hanesan esforsu kolektivu ne’ebe merese kolektiva, maibe tamba dalaruma ita hare Victoria eleisaun geral nian hanesan esforso pessoal no ita sempre hanoin katak ita merese resposta nu’udar presente ba ita nia esforsu ou pessoal.

Ida ne’e hanesan mos pontu de reflesaun ida ba ita hotu, nebe hakarak tau hamutuk ideias iha partidu ida nee, atu lao hamutuk. Maibe ita keta haluhan katak, ita nia interese pessoal ne buat secundario ida, no tamba ne, saida mak tenki sai prioridade ba ita, mak hametin no ezekuta ita nia kompresmisso nebe aas liu : Hadia povo nia moris.

Desanimo post-eleisaun ba partidos politicos iha ita nia contexto, laos buat foun. Nee kestaun ida nebee partidu politiku sira hotu-hotu hasoru depois de eleisaun. Animo ba partidu rasik so foin mosu fali bainhira tempo iha determinandu i bainhira ita hotu-hotu, ho esforsu kolektivo, tanba interese nebe hanesan, hakarak hamoris fila fali aktividades no programa hirak nee. Ida nee maka mosu dadaun ohin no mos sai nudar sinal positifu tamba iha resposta kolektiva ba ideia katak iota preciza tur hamutuk hodi koalia ita nia problema.

Nune, hau tenki louva ita nia companheiros ho companheiras sira hotu nia disponibilidade atu mai hamutuk iha nee. Ba kuadrus, militantes, no simpatezantes nia presenza iha nee sai nudar resposta ba espectativa pessoal hodi transforma ba intensaun kolectivu nebe’e mak diak, tamba ita hotu iha ona konsiensia katak partidu, nia intensaun aas liu mak dezenvolvimento ba povo nia diak no hadiak povo nia moris. Ida ne’e, pressiza esforsu kolektivu no ita nian hotu.

Companheiros …………………..
Ohin ita lidera partidu ida ho bloku Tolu (3) iha Parlamento. Ita hotu esforsa atu comungga hanoin ida deit hadia ita nia povo nia moris.

Maibe importante liu mak ita sai nudar testamunha ba mudansa iha konfigurasaun politiku Timor-Leste nian. Se iha 2012-2017, ita moris iha klima politico ida nebe hatudu karakter parceria kuaze konfrontativu, ho partidariu, ohin loron ambiente ida nee muda ona. Tanba partidu opozisaun konkorda atu kolabora no sentidu de Estado : Katak sira mantem nafatin pozisaun nudar opozisaun maibe toka ba assunto Estado ka assunto nasional ita hotu tenki hamutuk.

Ohin loron ita ita rona ema koalia Fiar Aan Hodi Lao Hamutuk, dezenvolve nasaun iha baze atu halao mudansa ba ita nia rain.

Nudar partido mais votado, partido CNRT labele kontenti demais ka haluhan -a’an tiha. Konfigurasaun politika ne’e moris nudar kompremissu nasional boot atu hadia ita nia rain, liu-liu hafoin UNMIT husik hela ita. Tamba ita nia politika amadurece liu tan ona. Nee sai nudar sinal positivu ida nebe’e ita tenki kontinua haburas ba dezenvolvimento ita nia rain no moris-diak ita nia povo nian.

Nudar partidu, ita mos tenki uza klima politika foun ida nee atu halo reflesaun  profunda ba ita nia frakeza rasik no lacunas nebee mak eziste iha ita ida-idak nia aan no nudar partidu, ita tenki kore-an  ona husi interese pessoais, no hare liu ba interese komum. Interese komum katak ita hotu-hotu nia objektivu nebee kesi hamutuk iha kompremissu boot CNRT nian atu dezenvolve ita nia rain no lori povo ba moris diak.

Companheiros Presidente do Partido, Delegados sira no Carissimos Convidados.

Lori naran partido hau hakarak, lori militants nia naran, hato nafatin ami nia apoio inkondisional ba ita nia servisu atu hadia rai ida nee, nudar Primeiro Ministro, nudar Lider G7 ho mos Lider UN Escap….

Loron Rua nee sei sai oportunidade importante atu diskuti buat sira nee hotu. Ita sei buka hare ita nia pozisaun nudar partido no nudar governo no saida mak ita hanoin atu desempenha iha tinan hirak oin mai husi aspekto Rua nee. Ita tenki komesa ona tau interesse komum ka interesse kolektivu aas liu ita nia interesse pessoal ka grupo nian.

Hau deseja ba conferensia ida diak nebee sei diskute ho kakutak malirin, neon mos no laran diak.

Dili 20—21 de Julho 2013
Hosi: Dionisio Babo, Sekertariu Jeral partido CNRT

Viva companheiros Presidente Kay Rala Xanana Gusmão ;
Viva CNRT ;Viva Timor-Leste. Fiar Aan Lao Ba Oin.